ომი - უდიდესი ტრაგედიაა არა მარტო მონაწილე ქვეყნებისათვის, არამედ მთელი მსოფლიოსათვის. უამრავი შეწყვეტილი სიცოცხლე - მებრძოლები, მოხუცები, ქალები, ბავშვები; დანგრეული და განადგურებული ქალაქები, სოფლები და ვინ მოთვლის კიდევ რა...

ომის დროს რა თქმა უნდა, არავინ ფიქრობს ეკოლოგიურ პრობლემებზე. 

             ნებისმიერი სამხედრო ოპერაციის ჩატარება იწვევს გარემოს განადგურებას. მაგალითად, მაღლა ასაფეთქებელმა იარაღმა შეიძლება დიდი ზიანი მიაყენოს როგორც სახმელეთო საფარს, ისე ტყეებისა და მინდვრების მაცხოვრებლებს. მტრის დასამარცხებლად უმარტივესი გავრცელებული მეთოდია წყლის მოწამვლა და ხანძარი. ომში ტყეები მიზანშეწონილად ნადგურდება, რადგან ტყეები ნებისმიერ დროს ემსახურებოდა უსაფრთხო თავშესაფარს ჯარისათვის, რომლებიც პარტიზანულ ომს აწარმოებდნენ. ყველა ომის დროს განადგურდა ტყეები. შედეგად, ეს მიწები უმეტესწილად უდაბნოდ გადაიქცა. ამის კონკრეტული მაგალითია 1964—1975 წლებში მიმდინარე ვიეტნამის ომი.

         ატომური იარაღის გამოყენების პოტენციური შედეგი იქნება ხანძრები, ბირთვული ზამთარი, შეიცვლება კლიმატი, ატმოსფეროში გაიფანტება ჭვარტლი, რომელიც დედამიწას მზის სინათლეს დაუფარავს. კვლევებმა აჩვენა, რომ ბირთვული ზამთარი მკვეთრად შეცვლიდა ოკეანეებს და სავარაუდოდ, გაანადგურებდა მარჯნის რიფებსა და საზღვაო ეკოსისტემას.

         კიდევ ერთი მიზეზი არის უზარმაზარი სამარხები, რომლებიც დიდი ბრძოლის ადგილებზეა დარჩენილი. როდესაც ცხედრები იშლება, იქმნება შხამები, რომლებიც წვიმების  ან მიწისქვეშა  წყლით შედიან წყლის ობიექტებში. ეს შხამები ასევე ანადგურებენ ცხოველებს სამარხის ადგილზე. ამის მაგალითია 1380 წელს კულიკოვოს მინდორზე მონღოლების წინააღმდეგ ბრძოლის დროს დაღუპული 120 ათასი  მებრძოლის სამარხი.

    თუმცა, ქიმიური და ატომური იარაღის გამოყენების გარეშეც შეიძლება  დიდი ზიანი მიაყენოს ომმა ბუნებას. XIV საუკუნეში საქართველოში თემურ-ლენგის ლაშქრობებმა გამოუსწორებელი ზარალი მიაყენა საქართველოს: თემურ-ლენგის ბრძანებით გაიჩეხა ვენახები, ქერქი გააძრეს ხეებს: განსაკუთრებით თუთის ხეები  გააჩანაგეს და აბრეშუმის ჭიას საკვები მოუსპეს.

       არც ანტიკური სამყარო ყოფილა გამონაკლისი. რომაელებს ბუნების განადგურებაში დიდი გამოცდილება ჰქონდათ, მაგალითად: ძვ. წ.-აღ 149-146 წლებში მიმდინარე III  პუნიკურ ომში გამარჯვებულმა რომაელებმა კართაგენის ტერიტორია გადახნეს და ნაყოფიერ მიწაზე მარილი მოაყარეს. ეს მიწები უვარგისად იქცა არა მხოლოდ სოფლის მეურნეობისათვის, არამედ მცენარეთა სახეობების უმეტესობის ზრდისთვის.

     ეს საკითხები  კონკრეტული მაგალითებით წარმოადგინეს  IX კლასის მოსწავლეებმა თავიანთ ნამუშევრებში, რომლებიც სასკოლო პროექტში ფარგლებში მომზადდა. /ისტორია - ი. გარსენიშვილი/

სასკოლო პროექტის - „ეკლოგიური პრობლემები“ - ფარგლებში მოსწავლეებმა ისაუბრეს ტყის მნიშვნელობაზე. ტყე დედამიწისათვის, დედამიწის ეკოლოგიურ სისტემათა მთლიანი კომპლექსისათვის, გლობალური და სასიცოცხლო ფაქტორია...ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია ჟანგბადის და ნახშირორჟანგის ბალანსის დონის განსაზღვრა. ბიოსფეროში ჟანგბადის 60%-ზე მეტს გამოყოფს ხმელეთის მცენარეულობა და მისი მთავარი კომპონენტი - ტყე.

პროექტის მომზადების პერიოდში მოსწავლეებმა მოიძიეს საყურადღებო ინფორმაცია - ერთი ჰექტარი შერეული ტყე წელიწადში ატმოსფეროდან შთანთქავს 13-17 ტონა ნახშირორჟანგს და გამოყოფს 10-15 ტონა ჟანგბადს.

ასევე მოსწავლეებმა განსაზღვრეს, თუ რამდენი კგ ჟანგბადი ესაჭიროება ერთ ადამიანს წელიწადში. და  რამდენი ადამიანის სამყოფ ჟანგბადს გამოყოფს წელიწადში  1ჰა ტყე. მოსწავლეებმა მარტივი გათვლებით დაადგინეს, რომ  1ჰა ტყე გამოყოფს დაახლოებით 78 - 118 ადამიანის სამყოფ ჟანგბადს.

განისაზღვრა 1 ჰა ტყე წლის განმავლობაში რამდენ ტონა (50-70 ტონა) მტვერს ფილტრავს. გამოთვალეს რამდენ ტონა მტვერს გაფილტრავს საქართველოს ტყეები მთლიანად.

2022 წლის 20 აპრილს სასკოლო პროექტის ფარგლებში  „ეკოლოგიური პრობლემები“  VIII კლასის მოსწავლეებმა წარმოადგინეს პრეზენტაცია ქიმიაში სახელწოდებით - „ქიმიური დაბინძურებით გამოწვეული ეკოლოგიური პრობლემები“. პრეზენტაციაზე მათ ხაზგასმით ისაუბრეს    ქიმიური დაბინძურებით გამოწვეულ  საკმაოდ მძიმე ეკოლოგიურ  პრობლემებზე. ესაა:  სითბური ეფექტი, ოზონის შრის გამოფიტვა, მჟავა წვიმები.  ასევე გავეცანით გარემოს მნიშვნელოვან დამაბინძურებლებს, ნავთობი, პესტიციდები,  ზედაპირულად   აქტიური ნივთიერებები, მძიმე მეტალები (ტყვია და დარიშხანი),  ნახშირბადის მონოოქსიდი, გოგირდისა და აზოტის ოქსიდები და სხვა. /ქიმია - თ. ბაკაშვილი/

IX კლასის მოსწავლეებმა სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნების გაკვეთილზე, შექმნეს ნამუშევარი ამერიკელი აბსტრაქციონისტი მხატვრის - ჯექსონ პოლოს სტილში.  /მასწ.: ქ. თვაური/

„ბუნების ჭეშმარიტი დამცველი ის არის, ვინც ხვდება, რომ ეს ქვეყანა მამებმა კი არ გადმოგვცეს, არამედ შვილთაგან გვაქვს ნათხოვარი“ - ჯონ ოდომონი.

 რატომ უნდა იზრუნო გარემოზე? გარემოზე ზრუნვა ნიშნავს თუ არა ქვეყნის კეთილდღეობაზე ზრუნვას? რატომ აქვს თითოეული მოქალაქის პასუხისმგებლობას არსებითი მნიშვნელობა გარემოს დაცვის საკითხებში და როგორ შეიძლება მეც შევიტანო წვლილი მათ გადაწყვეტაში? როგორ შეიძლება ნარჩენების სწორად მართვამ ხელი შეუწყოს ეკოლოგიური პრობლემების მოგვარება?